Bạn Đang Mang Một Kỳ Vọng Không Phải Từ Chính Mình
Mình ngồi đây, tưởng tượng bạn vừa tắt màn hình điện thoại và để ý đến một mớ cảm giác dằn vặt. Có thể bạn không nói ra, nhưng một giọng thầm thì trong đầu vẫn hỏi: “Mình đã làm đủ chưa?”
Nếu bạn là người luôn cố gắng nhiều hơn, nếu bạn thấy mỗi thành công vẫn có một mảng tối của lo âu, thì mình muốn nói với bạn một điều: không phải mọi áp lực bạn đang mang đều thật sự thuộc về bạn.
Kỳ vọng quá cao là một chiếc áo ép thân
Có những lúc, kỳ vọng không đến dưới dạng một câu nói rõ ràng. Nó như khí hậu trong nhà, như một lớp sương mỏng ngăn cản bạn thở. Bạn cố gắng làm vừa những tiêu chuẩn của người khác, của môi trường, của bản thân, và cuối cùng bạn nhận ra chính mình đang bị ép vào một hình dạng không phải là mình.
Bạn có nhớ cảm giác của lần đầu bạn phải trình bày trước đám đông, khi bạn biết mình đã chuẩn bị kỹ, nhưng vẫn nghĩ mình cần phải hay hơn nữa? Bạn đã từng cài lên vai mình một hai hay ba kỳ vọng không dứt? “Phải hoàn hảo”, “phải nhanh”, “phải được khen”. Những “phải” đó đôi khi quá cao, quá xa, và quá gắt gỏng với chính bạn.
Mình đã từng như vậy. Mình đã từng nhịn đói vì nghĩ mình phải gầy hơn. Mình đã từng học đến nửa đêm vì thấy mình chưa đủ. Mình đã từng bỏ qua lời mời cà phê chỉ vì sợ mất thời gian. Mỗi lần như thế, mình không mất đi một chút thời gian vô bổ nào mà mất đi cảm giác mình đang sống cho mình.
Buông bỏ không phải đầu hàng
Buông bỏ ở đây không phải là bỏ cuộc. Buông bỏ là cởi chiếc áo kỳ vọng quá chật ra khỏi lưng mình và nhìn vào gương để thấy một thân hình khác. Đó là nhận ra rằng bạn có quyền chọn cho mình những mục tiêu nhẹ nhàng hơn, phù hợp hơn, thân thiện hơn.
Nếu bạn thay vì đánh giá mình bằng thước đo của người khác, bạn nhìn lại những gì bạn đã làm, bạn sẽ thấy: bạn đã cố gắng. Bạn đã vượt qua một năm với bao nhiêu thay đổi, bạn đã giỏi hơn so với chính mình của tháng trước, bạn đã đối mặt với nhiều thứ mà không có ai nhắc bạn phải đối mặt.
Ai đó từng nói: “Bạn là duy nhất và bạn đã làm rất tốt rồi.” Mình biết câu đó nghe đơn giản, nhưng chính vì nó đơn giản nên đôi khi bạn quên mất. Bạn là duy nhất không phải vì bạn là khác biệt chỉ để chứng minh điều gì đó, mà vì mỗi lựa chọn, mỗi cảm xúc, mỗi bước đi của bạn đều có màu sắc riêng.
Nói với chính mình bằng một giọng khác
Hãy thử hôm nay bạn ngồi xuống và viết ra ba điều bạn đã làm trong ngày, ba điều khiến bạn có thể mỉm cười. Nếu bạn từng dậy sớm dù không muốn, nếu bạn đã trả lời tin nhắn của người thân dù bận, nếu bạn đã hoàn thành một việc nhỏ nhưng quan trọng, thì bạn đã “đủ” trong khoảnh khắc đó.
Đó là cách buông bỏ một kỳ vọng quá cao: bạn chuyển trọng tâm từ “mình phải làm được những điều lớn lao” sang “mình đã ổn với những điều nhỏ bé và đời thường”. Bạn không cần phải giảm giá trị của mình, bạn chỉ cần đặt nó vào đúng chỗ.
Có một thói quen mình muốn chia sẻ: mỗi khi bạn nghe thấy tiếng nói “mình chưa đủ”, hãy thử hỏi lại: “Đủ so với ai? Đủ cho mục tiêu nào?”. Câu hỏi đó đơn giản mà mạnh mẽ. Nó không phải để bác bỏ hết tất cả các mục tiêu, mà để kiểm tra xem kỳ vọng đó có phải của bạn hay chỉ là chiếc áo người khác đưa cho bạn mặc thử.
Nhìn vào duy nhất và tốt đẹp trong bạn
Mình không thể biết chính xác bạn đã trải qua điều gì, nhưng mình biết bạn đã đưa ra nhiều quyết định tốt hơn bạn nghĩ. Bạn đã sống trong một thế giới với quá nhiều thông tin, quá nhiều ý kiến, và vẫn chọn bước tiếp. Đó là điều đáng quý.
Có thể bạn cảm thấy mình chậm hơn bạn bè. Có thể bạn nghĩ mình không tài giỏi đủ để được thăng tiến. Nhưng một người duy nhất như bạn đâu nhất thiết phải thuộc về một đường thẳng so sánh. Con đường bạn đi có thể uốn lượn, có thể dừng lại, có thể đổi hướng. Và điều đó không làm mất đi giá trị của bạn.
Điều bạn cần buông bỏ là cái kiến thức rằng chỉ có một cách đúng trong cuộc đời. Bạn đã không chọn theo khuôn mẫu ấy. Bạn đã tự tìm cho mình một nhịp điệu, dù nhịp đó đôi khi bị tiếng ồn ngoài kia che khuất.
Những dấu hiệu của kỳ vọng quá cao
Khi bạn thức dậy với cảm giác “mình phải”, khi bạn khó chịu với bản thân vì một lỗi nhỏ, khi bạn so sánh mình với phiên bản hoàn hảo trên mạng, đó là khi kỳ vọng quá cao đang lừa bạn. Nó làm bạn mỏi mệt, chứ không thúc đẩy bạn đi xa hơn.
Ngược lại, nếu bạn biết mình chưa làm tốt, bạn vẫn có thể cho mình phép thử sai, phép nghỉ, phép yêu thương. Bạn có thể chăm sóc cảm xúc của mình thay vì trói mình trong một danh sách những điều phải làm. Buông bỏ những kỳ vọng quá cao chính là bước đầu để tự tin hơn.
Hãy tưởng tượng bạn đang cầm một bó balô đầy đá. Mỗi viên đá là một tiêu chuẩn bạn nghĩ mình cần đạt. Một lúc nào đó, bạn sẽ nhận ra mình không còn đủ sức đi được xa. Bạn sẽ buông bỏ bớt viên đá, và đồng thời bạn sẽ nhìn thấy con đường rõ hơn.
Đã làm rất tốt rồi, nhưng bạn chưa khen mình
Nghe có vẻ lạ, nhưng chính bạn thường là người khó tính nhất với mình. Bạn nhớ lần nào đó bạn đã ngồi nghĩ một ngày: “Tại sao mình không như người kia?” nhưng quên mất rằng mình đã trải qua những thử thách khác, những khó khăn chỉ riêng bạn biết.
Bạn đã vượt qua những ngày chán nản, bạn đã trả lời những cuộc gọi mà bạn không muốn, bạn đã làm những việc nhà, bạn đã cố gắng giữ bình tĩnh khi mọi thứ rối tung. Những điều đó không hiển nhiên. Chúng là bằng chứng bạn đã làm rất tốt.
Có thể bạn chưa có một “chiến thắng lớn”, nhưng bạn đã sống và không bỏ cuộc. Đó chính là điều lớn lao nhất. Mình muốn bạn giữ lại điều này: khi bạn nói “mình đã làm rất tốt rồi”, bạn không cần đợi người khác xác nhận. Bạn được phép tự nói với mình như vậy.
Tự tin không phải là không sợ, mà là vẫn bước tiếp
Khi bạn buông bỏ kỳ vọng quá cao, bạn không biến mất khỏi cuộc chơi. Bạn chỉ đang chọn cách chơi nhẹ nhàng hơn, chân thật hơn. Tự tin không phải là không còn lo lắng, mà là bạn thừa nhận mình lo lắng và vẫn sẵn sàng đi tiếp.
Đó là khi bạn nhận ra: mình có thể đặt mục tiêu, nhưng không để nó trở thành cột mốc đánh giá toàn bộ giá trị bản thân. Mục tiêu là hướng đi, chứ không phải thước đo cuối cùng của bạn. Bạn là duy nhất, và giá trị của bạn không bị phơi bày toàn bộ chỉ qua những thành tích hay những lời khen.
Bạn đã làm rất tốt rồi, vì bạn đã chọn sống theo cách phù hợp với bản thân. Bạn đang ở trên con đường của mình, với những bước đi thật, chứ không phải con đường ai kia vẽ sẵn cho bạn.
Cho phép mình thở
Có một bài tập mình thường làm khi cảm thấy ngột ngạt: mình ngồi xuống, đặt tay lên tim, và hỏi: “Hôm nay mình làm điều gì tốt nhất với chính mình?”. Câu hỏi đó dễ mà không dễ. Nó buộc bạn dừng lại, nhìn vào những điều bình thường mà bạn thường bỏ qua.
Thay vì hỏi “Mình đã làm được bao nhiêu?”, hãy hỏi “Mình đã dành cho mình bao nhiêu lòng nhân từ?”. Đôi khi, buông bỏ kỳ vọng quá cao chỉ đơn giản là cho phép mình ngủ ngon một đêm, ăn một bữa ngon, nói một câu nhẹ nhàng với bản thân.
Và nếu bạn chưa thể buông một lúc, hãy buông từng chút. Buông bỏ những lời nói khắc nghiệt. Buông bỏ thói quen so sánh. Buông bỏ ý tưởng rằng bạn phải gấp đôi nỗ lực mới xứng đáng. Mỗi lần như vậy, bạn đang đặt viên gạch cho một niềm tin khác: bạn xứng đáng được đối xử tử tế, kể cả khi bạn chưa đạt đến đỉnh cao.
Một lời nhắc cho bạn
Mình muốn bạn ghi nhớ: một người duy nhất như bạn không cần theo khuôn mẫu của bất kỳ ai khác. Bạn đã sống, đã cố gắng, đã tích góp những ngày tốt và xấu. Đó là một hành trình riêng, và chính bạn đang làm rất tốt trong hành trình đó.
Hãy để câu hỏi sau đây thường xuyên xuất hiện trong suy nghĩ của bạn: “Mình sẽ cho mình thêm bao nhiêu sự thông cảm hôm nay?”. Khi bạn trả lời được câu hỏi đó, bạn đã bắt đầu buông bỏ những kỳ vọng quá cao theo cách êm, nhẹ, và bền vững.
Và bây giờ, bạn có dám cho mình một phép thử khác không? Bạn có dám bước vào ngày mai với một chút ít kỳ vọng hơn, nhưng với nhiều lòng tự tin hơn? Bạn không cần phải lớn lao. Bạn chỉ cần là chính mình, vì bạn đã làm rất tốt rồi.