Buông bỏ những kỳ vọng quá cao
Mình hỏi bạn điều này: khi bạn nhìn vào gương, bạn thấy ai? Bạn thấy người đã phải thức dậy sớm để kịp giờ đi học, người đã lùi bước trước đánh giá của người khác, người đã chịu được hàng loạt tin nhắn “sao chưa xong” mà vẫn cố mỉm cười? Hay bạn thấy một kẻ thất bại, vì tiêu chuẩn của mình đang bị đặt quá cao?
Mình không đến để nói bạn sai, mình đến để nói bạn đã làm rất tốt rồi. Và nói điều đó bằng giọng của một người bạn ngồi bên cạnh, không phải bằng giọng của hội chứng “phải hoàn hảo”.
Nỗi nặng tên kỳ vọng
Trong cuộc sống, kỳ vọng đến như một quả balo đeo trên vai. Có lúc nó nhẹ, chỉ đủ để nhắc mình phải chuẩn bị kỹ cho buổi họp. Có lúc nó nặng, như những lời nhắc “phải đạt điểm giỏi”, “phải tốt nghiệp xịn”, “phải kiếm được nhiều tiền”. Những kỳ vọng đó không tự nhiên xuất hiện. Chúng được may đo bằng tiêu chí của người khác, bằng những hình mẫu trên mạng xã hội, bằng tiếng thì thầm trong đầu mình.
Bạn biết cảm giác đó chứ? Khi mình làm được một điều, nhưng phản ứng đầu tiên vẫn là “chưa đủ”. Khi người ta khen, mình tự nhủ “chắc họ chỉ khách sáo”. Khi mình nghỉ ngơi, một phần trong mình vẫn cảm thấy có lỗi. Đó là nỗi kỳ vọng quá cao đang ngồi trên lưng, áp lực cũ chưa kịp tan thì áp lực mới đã gọi đến.
Nhiều khi mình không nhận ra mình đang sống cho chính mình, hay sống cho một phiên bản mà mình nghĩ mình cần phải trở thành. Bạn cũng thế. Người khác đặt ra cho bạn một danh sách dài những điều “phải” và bạn giấu mình vào đó. Có những kỳ vọng đến từ gia đình, có những kỳ vọng từ đồng nghiệp, một phần khác lại từ chính bạn. Dù nó đến từ đâu, nếu nó quá cao, thì bạn sẽ luôn cảm thấy mỏi mệt.
Bạn là duy nhất, bạn đã làm rất tốt rồi
Để nói với bạn rằng bạn là duy nhất, mình phải nhắc lại một điều: bạn có quyền khác biệt. Chúng ta không cùng xuất phát, không cùng nhịp thở, không cùng niềm tin. Một người có thể tỏa sáng với việc đứng trước đám đông, người khác tỏa sáng khi im lặng một mình và điềm tĩnh làm việc. Một người hạnh phúc với cuộc sống êm đềm, người khác hạnh phúc với những chuyến đi xa. Cách bạn nhìn đời là riêng của bạn, và điều đó là một giá trị.
Khi bạn nghĩ “mình vẫn chưa đủ”, bạn đang đặt mình vào một chiếc hộp chung. Bạn đang so sánh thành tích của mình với bản đồ của người khác. Điều đó giống như đem một bức tranh trừu tượng đặt vào triển lãm tranh hiện thực và hỏi tại sao nó không giống những bức kia. Cảm giác thất bại xuất hiện không phải vì bạn kém, mà vì tiêu chuẩn để đánh giá bạn không phải dành cho bạn.
Hãy nhớ: bạn đã thức dậy mỗi sáng. Bạn đã đi qua những ngày mà bạn chẳng biết mình có thể làm gì. Bạn đã cố gắng dù chưa chắc biết liệu mình có thành công hay không. Đó là sự dũng cảm. Bạn đã làm rất tốt rồi, ngay cả khi kết quả chưa như mong đợi.
Buông bỏ nghĩa là chọn mình
Buông bỏ không phải là bỏ cuộc. Buông bỏ những kỳ vọng quá cao có nghĩa là bạn đồng ý nghe tiếng nói thật trong bạn. Tiếng nói đó có thể nhỏ, có thể lạc đi giữa tiếng ồn, nhưng nó vẫn tồn tại. Nó nói “mình muốn nghỉ”, “mình cần thời gian cho bản thân”, “mình không cần bằng mọi giá”. Khi bạn buông bỏ kỳ vọng quá cao, bạn đang trao cho mình quyền được nhẹ nhàng hơn.
Có thể bạn đang cảm thấy nặng vì cha mẹ nói “phải có công việc ổn định”, vì bạn bè nói “phải thành đạt ở tuổi này”, vì mạng xã hội cứ nhắc “phải sống chất”. Khi bạn buông bỏ, bạn không phủ nhận những lời đó. Bạn chỉ nói với chính mình: mình có thể chọn. Mình có thể làm tốt với nhịp điệu của mình. Mình có thể sống mà không cần chạy theo thứ tiêu chuẩn khiến mình mệt mỏi.
Nhiều người nghĩ buông bỏ nghĩa là không cố gắng nữa. Thực ra, buông bỏ kỳ vọng quá cao giúp bạn tập trung vào điều quan trọng. Bạn sẽ chọn mục tiêu phù hợp với mình thay vì mục tiêu gây áp lực. Bạn sẽ chăm sóc bản thân thay vì hy sinh vì hình ảnh hoàn hảo. Buông bỏ là một hành động đầy sức mạnh, chứ không phải sự yếu đuối.
Những lần chính mình vỗ về
Có một chiều, mình ngồi nhìn lại những gì đã qua. Mình nhớ những thời điểm có thể làm khác đi, những lúc bạn bè nói “đừng lo”, nhưng mình vẫn lo. Mình nhận ra mình đã đặt bàn thước quá dài cho chính mình. Mình quên rằng mình cũng chỉ là một người. Mình cũng có giấc mơ, có nỗi buồn, có những ngày chạy không kịp hơi.
Bạn có thể bắt đầu bằng cách hỏi mình: hôm nay mình đã làm được điều gì? Đừng so sánh với mục tiêu to tát, hãy nhìn vào những bước đi nhỏ. Việc bạn dậy sớm để hoàn thành công việc, việc bạn nói “không” khi cảm thấy quá tải, việc bạn dành thời gian cho bản thân, tất cả đều là những điều đáng trân trọng.
Và khi bạn thấy mình chưa đạt được điều gì như mong muốn, hãy nói với mình rằng đó không phải thất bại toàn diện. Đó chỉ là một phần trên hành trình. Bạn không cần chiếu sáng ngay lập tức. Bạn chỉ cần đi tiếp với sự tôn trọng dành cho chính mình.
Kỳ vọng quá cao đã lấy của bạn gì?
Kỳ vọng quá cao có thể lấy đi của bạn sự bình yên. Nó khiến bạn chú ý đến những gì chưa đạt được, thay vì những gì đã làm được. Nó lấy đi sự tự tin, vì bạn luôn cảm thấy mình chưa đủ. Nó lấy đi thời gian, vì bạn dành quá nhiều năng lượng để so sánh và lo lắng. Và đôi khi, nó lấy đi cả niềm vui, bởi lẽ bạn quên mất vì sao mình bắt đầu.
Kỳ vọng quá cao cũng có thể khiến bạn đánh mất chính mình. Khi bạn cố gắng trở thành phiên bản tốt nhất theo cách người khác muốn, bạn sẽ mơ hồ về giá trị thật sự. Bạn sẽ đặt bản thân sau những yêu cầu và mong muốn của người khác. Đó là lúc bạn cần dừng lại, nhìn sâu vào bên trong, và hỏi: mình thực sự muốn gì?
Đừng trốn tránh, hãy thay đổi cách nhìn
Đôi khi bạn nghĩ: nếu buông bỏ kỳ vọng thì mình sẽ lười biếng, mình sẽ không tiến lên. Nhưng bạn không cần hiểu buông bỏ theo cách đó. Hãy xem buông bỏ như việc tháo bỏ một lớp áo quá chật. Bạn vẫn đi, vẫn chạy, nhưng bạn không bị bó lại. Bạn có thể vẫn đặt mục tiêu, nhưng mục tiêu ấy không còn làm mình tổn thương.
Hãy để mình kể bạn nghe một điều: mình đã từng cố sống theo bản sao của người khác. Kết quả là mình mệt mỏi, mất phương hướng, và tự hỏi mình thuộc về đâu. Khi mình dám buông bỏ những kỳ vọng đó, mình không bao giờ chùng xuống. Mình chỉ tìm được tiếng nói riêng. Mình nhận ra mình có thể làm tốt theo cách mình chọn. Đó là cảm giác được trở về nhà.
Hành động nhỏ để buông bỏ
Buông bỏ không cần bắt đầu bằng một quyết định lớn. Nó có thể bắt đầu bằng việc giảm bớt những tiếng ồn. Bạn có thể tắt thông báo, hạn chế việc đọc những bài viết khiến bạn tự ti, chọn chỉ nghe lời khuyên từ những người tin bạn. Bạn có thể giảm tải nhiệm vụ trên lịch làm việc, để lại chỗ cho những điều làm bạn thấy đủ.
Mỗi khi bạn nghe tiếng “mình không đủ”, hãy trả lời bằng một câu khác: “mình đang làm tốt ở đây”, “mình xứng đáng được nghỉ”, “mình có quyền chọn”. Những câu nói đó không phải là ảo tưởng. Chúng là cách bạn xây lại mối quan hệ với chính mình. Khi bạn gọi tên sự yếu đuối, bạn nhận ra nó không phải dấu chấm hết; nó chỉ là một phần của hành trình.
Bạn đã làm tốt, dù mọi thứ chưa hoàn hảo
Bạn là duy nhất, và điều đó không phải lúc nào cũng dễ nhận ra. Nhưng khi bạn chịu khó nhìn xuống, bạn sẽ thấy những điều nhỏ bé mà mình đã làm. Bạn đã đến đúng giờ, bạn đã hoàn thành một dự án, bạn đã uống đủ nước, bạn đã không quên gọi điện cho người thân khi họ cần. Những điều đó không rực rỡ, nhưng chúng là bằng chứng cho những nỗ lực thực sự.
Đôi khi mình tự hỏi: liệu mình có thể nhìn thấy những thành quả đó nếu không có kỳ vọng quá cao? Mình nghĩ là không. Khi bạn xóa bớt áp lực, bạn sẽ thấy mình đang làm tốt, không phải vì bạn đã đạt chuẩn nào đó, mà vì bạn đã sống đúng với nhịp điệu của mình.
Hãy tin vào quá trình của bạn
Một phần của việc buông bỏ là tin bạn có thể tiến lên dù không phải theo con đường người khác vẽ sẵn. Có đêm mình suy nghĩ khùng điên: “Liệu mình có chậm hơn?”. Câu trả lời mình tìm thấy không phải là “đúng” hay “sai”, mà là “mình vẫn đang đi”. Có những bước dài, có những bước chậm. Cả hai đều hợp lệ.
Bạn không cần so sánh đường của bạn với đường của người khác. Con đường của bạn có thể vòng vèo, có thể dừng lại để ngắm cảnh, nhưng nó vẫn là con đường của bạn. Nếu một ngày bạn cảm thấy mình chậm, hãy nhớ rằng bạn đã chọn bước chậm, chứ không phải bị ép buộc. Nếu một ngày bạn thấy mình nhanh, hãy cảm ơn bản thân vì đã can đảm tin vào mình.
Khi bạn buông bỏ, bạn không mất đi gì quan trọng
Hãy nhớ lại xem: khi bạn tháo bỏ một kỳ vọng quá cao, bạn không đánh mất năng lượng của mình. Bạn chỉ lấy lại không gian để nuôi dưỡng những điều ý nghĩa hơn. Bạn không từ bỏ ước mơ, bạn chỉ điều chỉnh cách đi đến ước mơ đó. Kỳ vọng quá cao vốn không phải là động lực, mà là áp lực. Loại bỏ áp lực thì còn lại động lực chân thật.
Và điều quan trọng nhất: bạn đã làm tốt rồi. Mình muốn bạn biết điều này, không phải vì mình muốn bạn hài lòng với mọi thứ, mà vì mình muốn bạn công nhận những gì bạn đã làm. Khi bạn biết công nhận mình, bạn bớt đi những lời chê bai vô hình trong đầu. Khi bạn bớt đi những lời chê đó, bạn thấy mình sáng rõ hơn.
Đừng quên đại từ “mình”
Trong hành trình này, đại từ “mình” rất quan trọng. Mình không nói “mọi người” hay “người ta”. Mình nói đến bạn, đến bản thân bạn, đến tiếng nói riêng của bạn. Mình không so sánh bạn với ai khác ngoài bạn ngày hôm qua. Bạn không cần đạt tới thước đo của người khác mới được gọi là “đã làm tốt”. Bạn chỉ cần nhìn lại và thấy mình đã đi xa hơn một bước so với hôm qua.
Hãy dành cho mình một chút lòng trắc ẩn
Nếu hôm nay bạn thức dậy với tâm trạng không nhẹ, hãy cho mình phép màu: hãy đối xử với bạn như một người bạn thân. Hãy hỏi: bạn cần gì? Hãy trả lời bằng những lời dịu dàng. Bạn không phải lúc nào cũng phải là người mạnh mẽ nhất. Bạn không phải lúc nào cũng phải là người chiến thắng nhất. Bạn chỉ cần là người tiếp tục bước đi.
Có thể bạn nghĩ điều đó nhỏ. Nhưng chính những điều nhỏ ấy tạo nên sự khác biệt. Khi bạn buông bỏ những kỳ vọng quá cao, bạn tạo ra khoảng trống để chính mình mọc lên. Bạn cho phép mình cảm nhận niềm vui mà không chờ phép tắc. Bạn cho phép mình nhìn thấy bản thân không chỉ qua kết quả, mà qua cả hành trình.
Điều còn lại
Mình không muốn bạn phải tin mình ngay lập tức. Mình chỉ muốn bạn lắng nghe. Bạn là duy nhất, và điều đó có nghĩa là bạn không thể bị thay thế. Bạn đã làm rất tốt rồi, kể cả khi bạn vẫn đang tìm câu trả lời. Hãy thử một lần buông bỏ kỳ vọng quá cao. Hãy thử cho mình một khoảnh khắc dừng lại, hít thở, và nói: mình đã làm tốt rồi.
Bạn muốn mình đồng hành cùng bạn trong bước đầu tiên ấy không?